Ebeveyn tutumu: tutarlılık, sınır ve kendi stresiniz
Ebeveynlikte tek bir doğru yöntem yoktur, ama tutumun kendisi çocuğun günlük hayatını belirgin biçimde etkiler. Bu sayfa mükemmel bir tarif vermez. Tutarlılığın neden bu kadar önemli olduğunu, sınırın nasıl kurulduğunu, ödül ve ceza tartışmasını ve çoğu zaman atlanan başlığı, yani ebeveynin kendi halini konuşur.
Tutarlılık neden bu kadar belirleyici
Tutarlılık, çocuğun dünyayı öngörülebilir bulmasını sağladığı için belirleyicidir. Aynı davranışa bugün gülünüp yarın ceza verildiğinde çocuk kuralı değil, ebeveynin o anki halini okumayı öğrenir; enerjisini davranışını düzenlemeye değil karşısındakini tahmin etmeye harcar. Bu, zamanla ilişkiyi de yorar çünkü çocuk her seferinde zemini yeniden yoklamak zorunda kalır. Tutarlılık katı olmak demek değildir. Kuralın az, açık ve her seferinde aynı şekilde uygulanması yeterlidir; istisna olabilir, ama istisnanın istisna olduğu açıkça söylenir. Yorgunken tutarlı kalmak zordur ve her ebeveyn zaman zaman bunu kaçırır; bu bir başarısızlık değildir, önemli olan genel eğilimdir. Bir kuralı sürdüremiyorsanız kuralı gevşetmek, onu her gün çiğnetmekten daha iyidir. Az sayıda ama gerçekten işleyen kural, kâğıt üzerinde kalabalık ama uygulanmayan bir listeden her zaman daha güçlüdür. Bir kuralı değiştirmeye karar verdiyseniz bunu çocuğa açıkça söylemek, sessizce vazgeçmekten çok daha iyi çalışır.
Sınır koymak neyi korur
Sınır, çocuğu kısıtlamak için değil güvende tutmak için vardır. Sınırı olmayan bir çocuk özgür değil, yönünü bulmakta zorlanan bir çocuktur; ne kadar ileri gidebileceğini anlamak için denemeye devam eder ve bu deneme çoğu zaman herkesi yorar. İyi kurulmuş bir sınırın üç özelliği vardır: net söylenir, gerekçesi çocuğun anlayacağı düzeyde paylaşılır ve tutarlı biçimde uygulanır. Sınır koyarken sesin yükselmesi gerekmez; sakin ve kararlı bir ton, yüksek sesten neredeyse her zaman daha etkilidir çünkü çocuk sözden çok tonu okur. Çocuğun sınıra itiraz etmesi normaldir ve itiraz sınırın yanlış olduğu anlamına gelmez. Duyguyu kabul edip davranışı sınırlamak, ikisini birbirine karıştırmamak en çok işe yarayan ayrımdır. Çocuk üzülebilir, kızabilir, bunu söyleyebilir; ama kural yerinde kalır ve bu ikisi aynı anda mümkündür. Sınırı koyduktan sonra uzun uzun savunmaya geçmemek de o sınırı taşınabilir kılan şeylerden biridir.
Ödül ve ceza tartışması
Ödül ve ceza tartışmasında iki uç da pratikte zorlanır. Her davranışı ödüle bağlamak, çocuğun ilgisini işin kendisinden ödüle kaydırabilir; ödül kalktığında davranış da kalkar ve her seferinde daha büyük bir karşılık gerekir. Cezaya dayanan bir düzen ise kısa vadede işe yarıyor görünse de çoğu zaman kaçınma ve gizleme öğretir, çünkü çocuk davranışı değil yakalanmayı sorun olarak öğrenir. Daha kullanışlı olan, davranışın doğal sonucunu görünür kılmak ve çabayı fark etmektir. Bir çocuğu sonucundan çok çabası için görmek, uzun vadede en dayanıklı motivasyonu üretir ve başarısızlığı taşınabilir kılar. Bir sonuç uygulanacaksa önceden bilinmesi, o anda öfkeyle konmasından daha etkilidir. Bedensel ceza ve aşağılayıcı sözler bu tartışmanın tamamen dışındadır; ikisi de çocuğa zarar verir ve ilişkiyi zedeler. Evde bu noktaya sık geliniyorsa destek almak gecikmemelidir. Bu, ebeveynin kötü niyetli olduğu anlamına gelmez; çoğu zaman tükenmişliğin işaretidir.
Ebeveynin kendi stresi tabloya nasıl girer
Ebeveynin kendi hali, evdeki en güçlü ve en az konuşulan değişkendir. Uykusuz, tükenmiş veya kendi kaygısıyla boğuşan bir ebeveyn için tutarlı kalmak çok daha zordur ve bu bir karakter meselesi değildir. Çocuklar evdeki gerilimi kelimelere dökülmeden de sezer; kime ait olduğunu anlamadıkları bir gerginliği çoğu zaman kendilerine bağlar, hatta sorumluluğunu üstlenirler. Bu yüzden ebeveynin kendine ayırdığı alan bencillik değil, çocuğa dolaylı ama gerçek bir katkıdır. Eşler arasındaki tutum farkı da buraya girer: farklı düşünmek sorun değildir, ama tartışmayı çocuğun önünde yürütmek onu iki taraf arasında kalmaya ve taraf seçmeye zorlar. Kararları ayrı konuşup ortak bir çizgiyle uygulamak hem çocuğu rahatlatır hem eşleri. Kendi haliniz uzun süredir zorluysa bunu yalnızca ebeveynlik başlığı altında değil, kendi başlığınız altında bir uzmanla konuşabilirsiniz. Kendi iyilik haliniz için attığınız adım, evdeki herkesin görebileceği bir fark yaratır.