Ergenle iletişim: kapı neden kapanır
Ergenlikte pek çok ailede aynı şey olur: eskiden her şeyi anlatan çocuk kısa cevaplar vermeye başlar, odasına çekilir ve konuşma çabası çatışmaya dönüşür. Bu sayfa bunun neden olduğunu ve iletişimi tamamen kaybetmeden nasıl sürdürebileceğinizi anlatır.
İletişim neden zorlaşır
İletişim zorlaşır, çünkü ergenin görevi bu dönemde ayrışmaktır. Genç kendi görüşünü, kendi zevkini ve kendi sınırlarını denemek zorundadır ve bunu en güvenli hissettiği yerde, yani evde dener. Ebeveyne itiraz etmek, ilişkinin bozulduğunun değil çoğu zaman güvenin sürdüğünün işaretidir; genç itiraz ettiğinde kaybedilmeyeceğini bildiği kişiyi seçer. Aynı dönemde akranın sesi ağırlaşır ve gencin dünyasının merkezi bir süre için ev dışına kayar. Ebeveynler bunu çoğu zaman kayıp olarak yaşar ve daha çok soru sorarak yaklaşmaya çalışır; bu çaba genellikle ters çalışır, çünkü genç sorgulanma hissettiği anda kapanır. Buradaki değişimi kişisel bir reddediş olarak okumamak, ebeveynin yükünü belirgin biçimde hafifletir. İlişkinin niteliği bu dönemde konuşma miktarıyla değil, gencin gerektiğinde geri dönebileceği bir kapının açık kalmasıyla ölçülür. Bu yüzden kısa cevaplar aldığınızda konuşmayı zorlamak yerine, birlikte geçirilen sıradan zamanı korumak daha çok işe yarar. Konuşma çoğu zaman beklenmedik bir anda kendiliğinden gelir.
Mahremiyet ve kişisel alan
Mahremiyet ergenlikte bir kapris değil, gelişimin gereğidir. Genç kendine ait bir iç dünya kurmak zorundadır ve bunun için paylaşmadığı bir alana ihtiyaç duyar. Kapalı bir kapı, kilitlenen bir telefon veya cevapsız kalan bir soru çoğu zaman ebeveyne karşı değil, ayrı bir kişi olma yönündedir. Bu alanı tanımak güveni büyütür; zorla açmaya çalışmak ise gencin daha derine saklanmasına ve anlatmayı bütünüyle bırakmasına yol açar. Öte yandan mahremiyet sınırsız değildir. Güvenlikle ilgili bir kaygı söz konusuysa ebeveynin bilme ihtiyacı meşrudur ve bunu gizlice değil açıkça konuşmak gerekir. Ne izleyeceğinizi ve neden izlediğinizi baştan söylemek, gizlice kontrol etmekten hem daha etkili hem daha az yıkıcıdır; gizli kontrol ortaya çıktığında geri kazanılması en zor şey güvendir. Sınırın nerede olduğu her ailede farklıdır ve birlikte konuşulduğunda daha kalıcı olur. Gencin de kendi mahremiyetine saygı gördüğünü hissetmesi, güvenlik konusundaki kuralları kabul etmesini kolaylaştırır.
Sınır koymak ve pazarlık
Ergenle sınır koymak, küçük çocukla sınır koymaktan farklıdır: kural artık dayatılan değil, gerekçesi paylaşılan bir şeydir. Genç bir kuralın nedenini anladığında ona uymak zorunda kalmaz, uymayı seçebilir; bu fark uzun vadede belirleyicidir çünkü ev dışında da geçerli kalır. Pazarlığa açık alanlarla açık olmayan alanları ayırmak işe yarar. Güvenlikle ilgili konular tartışmaya kapalı olabilir, ama saat, düzen ve gündelik tercihler üzerinde gencin söz hakkı olması hem ilişkiyi korur hem sorumluluk duygusunu büyütür. Kuralların sayısı azaldıkça uygulanabilirliği artar; her şeye kural koyan bir ev, hiçbirini takip edemez hale gelir ve kurallar ciddiyetini kaybeder. Bir kural çiğnendiğinde sonucun önceden bilinmesi, o anda öfkeyle konan bir cezadan çok daha etkilidir. Tutarlılık burada ceza şiddetinden fazla iş görür ve tartışmayı kişisel olmaktan çıkarır. Kural konuşulurken gencin itirazını dinlemek, kuralı zayıflatmaz; aksine ona uyulma ihtimalini artırır.
Çatışma anında ne işe yarar
Çatışma anında en çok işe yarayan şey, konuşmayı o anda bitirmemek ama o anda çözmeye de çalışmamaktır. Sesler yükselmişken varılan sonuçlar genellikle ertesi gün geçerliliğini kaybeder ve geriye yalnızca kırgınlık bırakır. Kısa bir ara vermek, konuyu bir süre sonra ele almayı önermek ve bunu bir kaçış gibi değil bir tercih gibi söylemek gerilimi düşürür. Ergenle konuşmanın en verimli anları çoğu zaman karşılıklı oturulan anlar değildir; araba yolculuğu, bir işi birlikte yapmak veya yan yana yürümek konuşmayı kolaylaştırır, çünkü göz teması baskısını kaldırır. Söylediklerini hemen düzeltmeden dinlemek, katılmasanız bile duyduğunuzu göstermek kapıyı açık tutar. Çatışma sıklaşıyor, evde herkesi yıpratıyor ya da gencin geri çekilmesi süreklileşiyorsa bunu tek başınıza taşımayın; bir uzmanla konuşmak hem gence hem ebeveyne alan açar. Gencin kendi başına bir uzmanla görüşmek istemesi de olağandır ve bu talebe alan açmak ilişkiyi zedelemez.